Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là một rối loạn phát triển tác động đến giao tiếp, tương tác xã hội và hành vi của trẻ, gây ra nhiều khó khăn trong cuộc sống hàng ngày. Những thách thức này ảnh hưởng không chỉ đến trẻ mà cả gia đình và môi trường xung quanh. Bài viết sẽ cùng phụ huynh tìm hiểu và phân tích các khó khăn của trẻ tự kỷ.

1. Trẻ rối loạn phổ tự kỷ gặp khó khăn về giao tiếp
Trẻ rối loạn phổ tự kỷ gặp khó khăn trong giao tiếp, từ việc sử dụng ngôn ngữ để biểu đạt cảm xúc và suy nghĩ đến khả năng khởi phát, duy trì cuộc trò chuyện. Một số trẻ không nói hoặc chỉ dùng ngôn ngữ hạn chế, thậm chí nhại lời thay vì trả lời. Trẻ cũng chưa biết cách điều chỉnh giọng điệu, ngữ điệu, và thường tập trung vào sở thích riêng mà bỏ qua sự tham gia của người khác.
Ngoài ra, trẻ khó hiểu ngôn ngữ cơ thể như cử chỉ, ánh mắt, hay nét mặt, dẫn đến những tình huống hiểu nhầm. Trẻ tự kỷ thường né tránh giao tiếp bằng ánh mắt, thay vào đó tập trung vào đồ vật như bánh xe, quạt máy. Những thách thức này đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu cảm và hỗ trợ phù hợp từ cha mẹ để giúp trẻ phát triển khả năng giao tiếp tốt hơn.
2. Trẻ rối loạn phổ tự kỷ gặp khó khăn về vấn đề kỹ năng xã hội
Trẻ rối loạn phổ tự kỷ gặp khó khăn trong việc xây dựng mối quan hệ, thường chưa biết cách tham gia trò chơi hoặc thể hiện sự quan tâm đến người khác. Trẻ cũng hạn chế trong việc nhận diện cảm xúc và tình huống xã hội, dẫn đến phản ứng không phù hợp trước cảm xúc của người khác.
Sự tương tác qua lại, như chờ đến lượt hoặc chia sẻ trong các hoạt động nhóm, là một thách thức đối với trẻ tự kỷ. Trẻ thường gặp khó khăn trong việc hiểu nguyên tắc này, làm hạn chế khả năng tham gia vào các hoạt động xã hội.
3. Trẻ rối loạn phổ tự kỷ gặp khó khăn về vấn đề hành vi
Trẻ tự kỷ thường có hành vi, sở thích rập khuôn và lặp lại, như xếp đồ vật theo cách cố định hoặc lặp đi lặp lại câu nói, hành động. Dù mang lại cảm giác thoải mái, những hành vi này có thể cản trở trẻ giao tiếp, khám phá và phát triển kỹ năng mới. Trẻ cũng thường có sở thích hẹp, như chỉ tập trung vào chữ số, chữ cái hoặc các chủ đề cụ thể, hạn chế khả năng học hỏi và mở rộng nhận thức.
4. Trẻ rối loạn phổ tự kỷ gặp khó khăn về vấn đề ăn uống
Trẻ rối loạn phổ tự kỷ (ASD) thường gặp khó khăn trong ăn uống, gây lo lắng cho phụ huynh. Một số trẻ kén ăn, chỉ chọn thực phẩm dựa trên màu sắc, hình dáng hoặc mùi vị, dẫn đến chế độ ăn thiếu dinh dưỡng. Một số khác lại nhạy cảm với mùi vị, từ chối món ăn có kết cấu hoặc mùi đặc trưng như cá, tôm, và chỉ ăn những món quen thuộc như cơm với nước tương.
Trẻ cũng thường có thói quen ăn uống cứng nhắc, chẳng hạn như chỉ ăn ở vị trí cố định, theo thứ tự nhất định, hoặc cần dùng đồ dùng đặc biệt. Những khó khăn này đòi hỏi sự hỗ trợ kiên nhẫn và sáng tạo từ ba mẹ để giúp trẻ dần xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh hơn.
5. Trẻ rối loạn phổ tự kỷ gặp khó khăn về vấn đề giấc ngủ
Trẻ rối loạn phổ tự kỷ thường khó thư giãn và chìm vào giấc ngủ, mất nhiều thời gian hoặc thức dậy nhiều lần trong đêm, khiến giấc ngủ bị gián đoạn. Một số trẻ không tuân thủ chu kỳ ngủ – thức, thức khuya, dậy muộn hoặc ngủ không đủ.

Những thay đổi nhỏ trong môi trường, như ánh sáng, âm thanh hay cảm giác chăn ga, cũng làm trẻ khó ngủ hơn, đặc biệt khi thiếu các vật dụng quen thuộc như chăn bông mềm hoặc khăn sữa.
Trẻ tự kỷ đối mặt với nhiều thách thức trong giao tiếp, xã hội, học tập và tự lập. Việc thấu hiểu những khó khăn này là nền tảng để hỗ trợ và can thiệp hiệu quả. Sự kiên nhẫn, yêu thương từ gia đình, giáo viên và cộng đồng sẽ giúp trẻ phát triển tiềm năng, hòa nhập xã hội, và có một tương lai tốt đẹp hơn. Hy vọng ba mẹ luôn bền lòng trên hành trình đồng hành cùng trẻ.
Bác sĩ Lộ Trung Anh Hoàng Luân
Tài liệu tham khảo: